Linke Tıkla, Türkiye Gazetesi'ni Google Favorilerine Ekle!
F-35 programında büyük kriz! Gizli parçalar yanlışlıkla Hong Kong'a gitti
F-35 programında büyük kriz! Gizli parçalar yanlışlıkla Hong Konga gitti
Avustralya'dan bakım için ABD'ye gönderilen F-35 parçalarının rotasının beklenmedik şekilde Hong Kong'a çevrilmesi Washington'ı alarma geçirdi. Pentagon bazı bileşenlerin kayıp olduğunu doğrularken, sevkiyatta F-35'in radarda görünürlüğünü azaltan teknolojiyi barındıran kokpit kanopisinin de bulunduğu öne sürüldü. Olayın ardından Kongre'de inceleme başlatıldı.
ABD'nin en kritik savunma programlarından F-35, kayıp parçalar nedeniyle güvenlik tartışmalarının odağına yerleşti. Avustralya'dan Pasifik üzerinden bakım için ABD'ye gönderilen F-35 parçaları, planlanan rotasından çıkarak Çin'in özel idari bölgesi Hong Kong'a yönlendirildi.
Konuya yakın üç kaynağa göre Lockheed Martin adına bir aracı tarafından taşınan parçaların neden Hong Kong'a gittiği ve şu anda kimin elinde bulunduğu bilinmiyor. Pentagon ise bazı bileşenlerin kayıp olduğunu doğruladı.
F-35 programında büyük kriz! Gizli parçalar yanlışlıkla Hong Konga gitti
KONGRE HAREKETE GEÇTİ
Skandalın ardından ABD Kongresi'ndeki ulusal güvenlik komitelerinde soruşturma başlatıldı. Dışişleri Bakanlığı ve Pentagon yetkililerinin haziran ayında Kongre personeline ilk bilgilendirmeyi yaptığı, önümüzdeki haftalarda yeni brifinglerin düzenlenmesinin beklendiği aktarıldı.
Asıl endişe ise kayıp sevkiyatın içeriğine ilişkin iddialarla büyüdü. İki kaynağa göre Hong Kong'a yönlendirilen parçalar arasında F-35'in kokpit kanopilerinden biri de bulunuyordu.
F-35'İN KRİTİK TEKNOLOJİSİNİ BARINDIRIYOR
F-35'in kanopisi yalnızca pilotu çevreleyen şeffaf bir kokpit örtüsü değil. Parça, uçağın radarda görünürlüğünü azaltmasına katkı sağlayan ince ve şeffaf radar emici malzemeyle kaplanıyor.
Parçanın yetkisiz kişilerin eline geçmesi halinde incelenebileceği ve teknolojinin tersine mühendislik çalışmalarına konu olabileceği endişesi gündeme geldi.
Eski Temsilciler Meclisi Silahlı Hizmetler Komitesi çalışanı ve Kongre Araştırma Servisi askeri havacılık analisti J.J. Gertler, Çin'in daha önce F-35 verilerini elde etmeye çalıştığını hatırlatarak şunları söyledi:
"Ancak ellerinde zaten parçaya dair teknik özellikler veya başka veriler olsa bile, gerçeğine sahip olmak onlara üzerine koyabilecekleri çok daha fazla şey verebilir ve daha önceden öğrendikleri herhangi bir şeyi doğrulamalarını veya geliştirmelerini sağlayabilir."
PENTAGON: PARÇALARI GERİ ALMAYA ÇALIŞIYORUZ
Pentagon'a bağlı F-35 Ortak Program Ofisi, "bakım gerektiren F-35 Lightning II bileşenlerinin sevkiyatıyla ilgili bir sorunun" farkında olduğunu açıkladı.
Ofis, ABD'li yetkililer ve sektör ortaklarıyla birlikte "bileşenleri geri almak, olayı soruşturmak ve ileride benzer bir durumun yaşanmasını önlemek için güvenlik önlemleri almak amacıyla çalışıldığını iletti.
Lockheed Martin ise güvenlik gerekçesiyle söz konusu sevkiyatın durumuna ilişkin ayrıntı vermedi. Şirket, uçak bileşenlerinin taşınmasında ABD düzenlemelerine uyulduğunu savundu.
1 MİLYONDAN FAZLA F-35 PARÇASI KAYBOLMUŞTU
Yaşanan olay, F-35'in küresel tedarik zincirindeki parça takibini de yeniden gündeme taşıdı. ABD Hükümet Hesap Verebilirlik Ofisinin (GAO) 2023 tarihli raporuna göre beş yıllık dönemde **1 milyondan fazla F-35 yedek parçası kayıp olarak kayıtlara geçti.**
Raporda Pentagon'un ortak yedek parça havuzundaki parçalar için kendi kapsamlı kayıt sistemini tutmadığı, söz konusu bilgilerin ana yükleniciler tarafından muhafaza edildiği aktarıldı.
F-35 programında ABD'nin yanı sıra İngiltere, Avustralya, Danimarka, Norveç ve Polonya gibi ülkeler de ortak parça havuzundan yararlanıyor. Parçalar savaş uçaklarına takılıncaya kadar ABD Savunma Bakanlığının mülkiyetinde bulunuyor.
Hong Kong'a yönlendirilen parçaların nerede bulunduğu ve F-35'in hassas teknolojisinin üçüncü tarafların eline geçip geçmediği ise henüz netlik kazanmadı.
TÜRKİYE DE F-35 İÇİN TEMASLARINI SÜRDÜRÜYOR
F-35 programındaki güvenlik tartışmaları sürerken Türkiye de daha önce ödeme yaptığı savaş uçaklarının teslim edilmesi ve programa yeniden dahil edilmesi için ABD ile temaslarını sürdürüyor. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Türkiye'nin F-35'leri teslim almasının ve programa yeniden dahil edilmesinin "önemli ve gerekli" olduğunu açıklamıştı.
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ise F-35 satış yasağının kaldırılması ile Türkiye'nin programa yeniden üretici ortak olarak dönmesinin iki ayrı konu olduğunu belirterek, satış yasağının kaldırılması konusunda çalışmaların sürdüğünü söylemişti.
