İsviçre'nin F-35 fiyaskosunda yeni perde! Bakan sözleşmeyi okumadı, 36 uçak hesabı altüst oldu

İsviçre'nin 36 adet F-35 savaş uçağı alımında yapılan hatalar parlamentonun 95 sayfalık raporuna yansıdı. İncelemede ABD ile hiçbir zaman sabit fiyat üzerinde anlaşılmadığı, müzakerelerin yeterince denetlenmediği ve dönemin Savunma Bakanı Amherd'in sözleşmenin tamamını okumadığı tespit edildi. Ek maliyetler nedeniyle alınacak F-35 sayısının yaklaşık 30'a düşebileceği açıklanmıştı.

Özetle Dinle

Kaydet

İsviçre'nin milyarlarca franklık F-35 projesinde yaşanan fiyat tartışması büyüdü. Parlamento denetim organının incelemesi, hükümetin yıllarca kamuoyuna sunduğu "sabit fiyat" söylemiyle ilgili ciddi sorunlara işaret etti.

ABD İLE SABİT FİYAT ANLAŞMASI YOKMUŞ

Ulusal Konsey Hükümet İşleri İnceleme Komisyonunun raporuna göre İsviçre ile ABD arasında F-35'lerin satın alınması için hiçbir zaman sabit fiyat üzerinde anlaşmaya varılmadı.

Komisyon, Savunma Bakanlığının buna rağmen Parlamento ve kamuoyuna sabit fiyat bulunduğu yönünde kesin açıklamalar yapmasını eleştirdi.

Raporda müzakere süreci de mercek altına alındı. Savunma Bakanlığının görüşmeleri yeterince yakından takip etmediği ve kurumlar arasındaki bilgi akışının yetersiz kaldığı sonucuna varıldı.

Rapordaki en çarpıcı ayrıntılardan biri dönemin İsviçre Savunma Bakanı Amherd'e ilişkin oldu. Komisyona göre Amherd, F-35 sözleşmesinin yalnızca bazı bölümlerini bizzat incelemiş, sözleşmenin tamamını okumamıştı.

36 F-35 HESABI TUTMADI

İsviçre hükümeti bir yıl önce, başlangıçta sipariş edilen 36 F-35 için öngörülen maliyetin korunamayacağını açıklamış ve ABD'nin talep ettiği ek maliyetler için yaklaşık 400 milyon İsviçre frangı ek kaynak istemişti.

Daha sonra artan maliyetler nedeniyle 36 yerine yaklaşık 30 savaş uçağı alınabileceği açıklanmıştı.

Komisyonun başlattığı soruşturma ise satın alma sürecindeki denetim eksikliklerini tek tek sıraladı.

SAVUNMA BAKANI SÖZLEŞMENİN TAMAMINI OKUMAMIŞ

Rapordaki en çarpıcı ayrıntılardan biri dönemin Savunma Bakanı Amhera'e ilişkin oldu. Komisyona göre Amherd, F-35 sözleşmesinin yalnızca bazı bölümlerini bizzat inceledi.

Sözleşmenin ayrıntılarını idare içerisinde yakından inceleyen kişi sayısının da oldukça sınırlı olduğu tespit edildi.

Komisyon Başkanı Wismer-Felder, durumu şöyle anlattı:

"Sonuç yeterince eleştirel bir şekilde incelenmemişti."

İsviçrenin F-35 fiyaskosunda yeni perde! Bakan sözleşmeyi okumadı, 36 uçak hesabı altüst oldu

"EN TEMEL DENETİM BİLE EKSİKTİ"

Rapora göre ABD ile fiyat görüşmeleri öncesinde açık bir müzakere yetkisi belirlenmedi ve görüşmeler son derece küçük bir ekip tarafından yürütüldü.

Komisyon, denetimdeki eksikliğin boyutunu şu ifadelerle anlattı:

"Bazı aşamalarda, en temel denetim biçimi olan basit bir çift kontrol ilkesi bile eksikti."

DIŞARIDAKİ HUKUK BÜROSUNA 2,5 MİLYON FRANK

Çözülmemiş hukuki konuların Federal Silahlanma Ofisinin hukuk birimi yerine Zürih merkezli Homburger hukuk bürosuna gönderildiği de rapora yansıdı.

Söz konusu hukuk bürosuna Nisan 2021-Kasım 2024 döneminde hazırladığı hukuki görüş ve belgeler için yaklaşık 2,5 milyon İsviçre frangı ödendi.

Sabit fiyat modelindeki sorunları ise hukuk bürosu değil, İsviçre Federal Denetim Ofisi sorguladı. Denetim kurumu Mayıs 2022'de fiyat konusunda cevaplanmamış çok sayıda soru bulunduğuna işaret etti.

"PARLAMENTO VE KAMUOYU YANILTILDI" TEPKİSİ

Komisyon üyesi Roth, projenin mali risklerinin Parlamento ve kamuoyuna yeterince kapsamlı sunulmamasını "anlaşılmaz" olarak nitelendirdi.

Rapora göre Amherd, fiyat risklerinden 2024 yazında haberdar olmasına rağmen Federal Konseyi yaklaşık sekiz ay sonra bilgilendirdi.

Raporun ardından F-35 alımına karşı çıkan Sosyal Demokrat Parti ile Yeşiller, projenin durdurulmasını istedi. Yeşillerden Andrey ise hükümete yönelik şu suçlamada bulundu:

"Federal Konsey, Parlamentoyu ve kamuoyunu yanılttı."

ÖNERİLEN HABERLER