KKTC'deki tüp bebek merkezlerinde ‘yanlış donör’ skandalı! Şüpheli çocuk sayısı 30'a yükseldi

KKTC'deki bazı tüp bebek merkezlerinde, ailelerin seçtiği sperm veya yumurta donörleri yerine farklı donörlerin kullanıldığı iddiaları gündemi bir kez daha salladı. BBC'nin araştırmasına göre şüpheli vaka sayısı 7’den 30'a yükselirken, bazı çocuklara yapılan DNA testleri de ailelerin endişelerini artırdı. İlk iddiaların ardından soruşturma başlatan KKTC Sağlık Bakanlığı'nın söz konusu iddiaların ardından soruşturmayı genişletip genişletmeyeceği ise henüz bilinmiyor.

Özetle Dinle

Kaydet

KKTC'de tüp bebek tedavisi gören yabancı ailelerin yaşadığı donör skandalında yeni gelişmeler ortaya çıktı. BBC'nin araştırmasına göre, daha önce 7 çocukla sınırlı olduğu belirtilen "yanlış donör" şüphesi en az 30 çocuğa ulaştı. Aileler, tedavi sırasında seçtikleri donör yerine başka kişilerin sperm veya yumurtalarının kullanılmış olabileceğini öne sürüyor.

DURUMU FARK EDEN AİLELER DNA TESTİ YAPTIRDI

Ailelerin tedavi öncesinde donörlerin sağlık geçmişi, fiziksel özellikleri, eğitim durumu ve kişilik özellikleri gibi bilgileri inceleyerek seçim yaptığı belirtildi. Ancak bazı aileler, çocuklarının fiziksel özelliklerinin seçtikleri donörlerle uyuşmadığını fark edince DNA testi yaptırdı.

KKTCdeki tüp bebek merkezlerinde ‘yanlış donör’ skandalı! Şüpheli çocuk sayısı 30a yükseldi

YILLAR SONRA ORTAYA ÇIKTI

Dikkat çeken vakalardan biri, 2011 yılında KKTC'de tüp bebek tedavisi gören İngiliz Beth ve Laura çiftinin çocukları oldu. Çift, iki çocuklarının da aynı biyolojik babaya sahip olması için her iki tedavide de Danimarka merkezli Cryos International'dan "Finn" adıyla tanıtılan aynı donörü seçti. Ancak yıllar sonra yapılan DNA testleri, çocukların aynı sperm donöründen dünyaya gelmediğini ortaya koydu.

AİLELERE GÖSTERİLEN DONÖR PROFİLLERİYLE UYUŞMADIĞI TESPİT EDİLDİ

BBC'nin yeni araştırmasında yer alan dikkat çekici vakalardan biri de Rachel isimli İngiliz kadının yaşadıkları oldu. Rachel'ın 2012 yılında, 39 yaşındayken KKTC'de tüp bebek tedavisi için yaklaşık 4 bin euro ödediği ve kendisine sunulan profiller arasından Danimarkalı bir sperm donörünü seçtiği belirtildi.

13 YIL SONRA DNA TESTİYLE ÖĞRENDİ

Oğlu Jonah dünyaya geldikten sonra çocuğunun fiziksel özelliklerinin donörün profiliyle uyuşmadığını düşünen Rachel'ın şüpheleri yıllarca devam etti. Aradan 13 yıl geçtikten sonra yaptırılan DNA testinde Jonah'ın Rachel'ın biyolojik oğlu olduğu ancak genetik kökeninin seçildiği belirtilen Danimarkalı sperm donörüyle uyuşmadığı ortaya çıktı. BBC, DNA sonuçlarında Jonah'ın Türk ve Güney Avrupa genetik kökenleri taşıdığının belirlendiğini aktardı.

"DONÖRLERİMİZİN KİM OLDUĞUNU BİLMİYORUZ"

Ailelerin yaşadığı sorun yalnızca çocuklarının genetik kökenleriyle sınırlı kalmadı. Aileler, çocuklarının gerçek biyolojik donörlerinin kim olduğunu bilmedikleri için bu kişilerin sağlık geçmişleri, kalıtsal hastalıkları ve taşıyabilecekleri genetik riskler konusunda da hiçbir bilgiye sahip olmadıklarını belirtiyor. İlk vakada Beth, seçtikleri donörün aile ve sağlık geçmişini bildiklerini düşündüklerini ancak DNA sonuçlarından sonra gerçekte hiçbir şey bilmediklerini anladıklarını söylemişti.

YEDİ ÇOCUKLA BAŞLAYAN İDDİA 30 ÇOCUĞA ULAŞTI

İlk haberlerin ardından BBC'nin araştırmasına yeni ailelerin de dahil olmasıyla şüpheli çocuk sayısının 7'den en az 30'a yükseldiği belirtildi. BBC'nin ulaştığı bilgilere göre, söz konusu 30 çocuktan 15'inin ailelerinin aynı merkezde tedavi gördüğü belirlendi. Haberde, bu hastaların önemli bölümünün tedavi süreçlerinde Dr. Firdevs Uğuz Tip, Dr. Şevket Alptürk ve uluslararası hasta koordinatörü Julie Hodson'un görev aldığı belirtildi. Dr. Firdevs Uğuz Tip, herhangi bir usulsüzlük yaptığı yönündeki iddiaları reddetti. Tip, BBC'nin ilk araştırmasında sperm siparişlerinden kendisinin sorumlu olmadığını ve Beth ile Laura'nın seçtiği donörle ilgili talebin kendisine iletilmediğini savunmuştu. Şevket Alptürk ile Julie Hodson'un ise BBC'nin yeni araştırması kapsamında yöneltilen sorulara cevap vermediği aktarıldı.

OTUZ ÇOCUKTAN 11'İNE DNA TESTİ YAPILDI

İddiaların boyutunu büyüten en önemli gelişmelerden biri DNA testlerinden geldi. BBC'ye göre şüpheli 30 çocuktan 11'ine ticari DNA testleri yaptırıldı. Testlerin bazılarında çocukların genetik kökenlerinin ailelere tedavi öncesinde sunulan donör profilleriyle uyuşmadığı, Türkiye ve çevresindeki ülkeler ile Güney Avrupa'ya uzanan genetik kökenler tespit edildiği belirtildi. Sonuçlar, ailelerin tedavilerinde gerçekten seçtikleri sperm veya yumurta donörlerinin kullanılıp kullanılmadığı konusundaki şüphelerini artırdı.

"45 YILLIK TARİHİMİZDE BÖYLE BİR HATA KAYDEDİLMEDİ"

Ailelerden bazılarının seçtiğini söylediği donörlerin bulunduğu Danimarka merkezli Cryos International da ilk araştırma kapsamında BBC'ye açıklama yapmıştı. Şirket CEO'su Ole Schou, sperm örneklerinin karıştırılmasını önlemek amacıyla çok sayıda güvenlik prosedürü uygulandığını ancak insan faktörü nedeniyle hiçbir sistem için yüzde 100 garanti verilemeyeceğini belirtmişti. Schou buna karşın şirketin yaklaşık 45 yıllık tarihinde bu tür bir hatanın kayıtlara geçmediğini açıklamıştı.

BBC'nin görüştüğü Avrupa'daki üreme sağlığı uzmanları da tüp bebek tedavisinde yanlış donörün kazara kullanılmasının son derece nadir olduğunu, aynı tedavi ekibiyle bağlantılı birden fazla benzer olayın ortaya çıkmasının ise ciddi biçimde araştırılması gerektiğini belirtmişti.

SAĞLIK BAKANLIĞI SORUŞTURMA BAŞLATMIŞTI

İlk iddiaların kamuoyuna yansımasının ardından KKTC Sağlık Bakanlığı da harekete geçmişti. Bakanlık, iddiaların ciddiyetle ele alındığını belirterek tüp bebek merkezlerinde yürürlükteki yasa ve yönetmeliklere aykırı herhangi bir işlem yapılıp yapılmadığının belirlenmesi amacıyla resmi soruşturma başlatıldığını açıklamıştı. İlk etapta 7 çocuk üzerinden gündeme gelen iddiaların yeni araştırmayla en az 30 çocuğa ulaşması, başlatılan soruşturmanın kapsamının genişletilip genişletilmeyeceği ve geçmiş yıllarda aynı merkezlerde tedavi gören diğer ailelerin durumunun incelenip incelenmeyeceği sorularını da beraberinde getirdi.

Aileler ise çocuklarının gerçek biyolojik donörlerinin kim olduğunun belirlenmesini, donörlerin sağlık ve genetik geçmişlerinin kendilerine açıklanmasını ve tedavilerinde seçtikleri donörler kullanılmadıysa bunun nasıl ve neden gerçekleştiğinin ortaya çıkarılmasını istiyor.

ÖNERİLEN HABERLER