Şebekenin ulaşmadığı hanelere ücretsiz elektrik! 9 yıllık proje kabuk değiştirdi

Güney Afrika'da elektrik şebekesinin ulaşmadığı kayıt dışı yerleşimlerde başlatılan iShack Projesi, güneş enerjisiyle binlerce hanenin temel elektrik ihtiyacını karşılıyor.

Stellenbosch kentindeki Enkanini bölgesinde başlayan ve 9 yıl boyunca uygulanan sistem, bugün Cape Town genelinde dokuz farklı yerleşime ulaşmış durumda. Ancak projenin büyümesiyle birlikte bu kez ödeme sorunu gündeme geldi. Dar gelirli hanelerin aylık hizmet ücretlerini karşılamakta zorlanması üzerine gözler yerel yönetimlerin sağlayabileceği desteğe çevrildi.

2 BİNDEN FAZLA EVE GÜNEŞ PANELİ KURULDU

Projenin ilk uygulama alanlarından Enkanini'de 2013-2022 yılları arasında 2 binden fazla konuta şebekeden bağımsız güneş enerjisi sistemi kuruldu.

Çatıya yerleştirilen güneş paneli, akü ve dağıtım kutusundan oluşan sistemler yaklaşık 50-75 Wp üretim kapasitesine sahip. Üretilen elektrik; evlerin aydınlatılmasında, cep telefonlarının şarj edilmesinde, televizyon ve düşük enerji tüketen küçük cihazların çalıştırılmasında kullanılıyor.

Elektrikli ocaklar ve yüksek güç gerektiren büyük ev aletleri ise sistemin mevcut kapasitesinin dışında kalıyor.

Kurulum ve bakım çalışmalarında bölge sakinlerinin de görev alması, projenin elektrik erişiminin yanı sıra yerel istihdama katkı sağlamasına imkan tanıyor.

BU KEZ SORUN ELEKTRİK DEĞİL, FATURA

Enkanini'deki uygulamanın ardından proje Cape Town'daki Siqalo'nun da aralarında bulunduğu farklı kayıt dışı yerleşimlere taşındı. Ancak sistem yaygınlaştıkça hanelerin hizmet ücretlerini karşılamakta yaşadığı güçlük gündeme geldi.

GroundUp'ın haberine göre, bazı uygulama bölgelerinde hanelerin yalnızca yüzde 10'u aylık ödemelerini düzenli şekilde gerçekleştirebiliyor. Aylık 200 randdan başlayan hizmet bedeli, özellikle en düşük gelir grubundaki aileler açısından önemli bir yük oluşturuyor.

iShack yönetimi, üç yıllık ödeme döneminin tamamlanmasının ardından sistemlerin mülkiyetinin hanelere geçtiğini belirtirken, projenin ilk kurulum ve işletme maliyetlerinin karşılanabilmesi için kamu desteğinin önemine dikkati çekiyor.

CAPE TOWN BELEDİYESİ YENİ MODELİ DEĞERLENDİRİYOR

Yaşanan ödeme sorununun ardından Cape Town Belediyesi de şebekenin ulaştırılamadığı bölgeler için alternatif modeller üzerinde çalışmaya başladı.

Belediye, Şehir Enerji Yoksulluğu Programı kapsamında geleneksel elektrik altyapısının teknik veya hukuki nedenlerle kurulamadığı yerleşimlerde alternatif enerji sağlayıcılarıyla iş birliği yapılmasını değerlendiriyor.

Enerjiden sorumlu Belediye Başkanlığı Komitesi Üyesi van Reenen, şebekeden bağımsız hanelere “ücretsiz temel alternatif enerji” sağlanmasına yönelik modeller üzerinde çalışıldığını, alternatif kamu aydınlatma sistemleri için de pilot uygulamaların değerlendirildiğini belirtti.

Projenin geleceğinde ise belediyenin sağlayacağı desteğin kapsamı belirleyici olacak. Yerel yönetimin sübvansiyon modelini hayata geçirmesi halinde, şebekenin ulaşmadığı dar gelirli hanelerin güneş enerjisinden daha düşük maliyetle yararlanmasının önü açılabilecek.