İşçiye küfür etti, karar çıktı! Yargıtay'dan milyonları ilgilendiren karar

İş yerleri, çalışanlar için yalnızca ekmek kapısı değil, yıllarını verdikleri bir yaşam alanıdır. Ancak işverenin hakaret, küfür ve öfke içeren davranışları, çalışma ilişkisini katlanılmaz hale getirebilir. Yargıtay’ın önüne gelen bir dosya da bu durumu gözler önüne serdi.

Yıllarca aynı şirkette çalışan işçi, güvenlik görevliliğinden direktörlüğe kadar yükseldi. Ancak işverenin ağır hakaretleri, küfürleri ve eşyaya yönelik öfkesi sonrası yaşananlar mahkemeye taşındı. İşçi, ödenmeyen alacak ve tazminatlarını da talep etti.

Türkiye Gazetesi yazarı İsa Karakaş, bu durumu köşesine taşıdı. İşte Karakaş'ın bugünkü yazısı:

DAVACININ HİKÂYESİ: 22 YIL SONRA KOPAN İP

Davacı, 1998’de işe girdi. Önce güvenlik personeliydi. Sonra güvenlik şefi oldu. Güvenlik müdürü, idari işler müdürü derken son iki yılda direktör ünvanıyla çalıştı. Alışveriş merkezlerinde güvenlik, temizlik, tadilat ve onarım işlerini yürüttü. Günde üç merkeze bakıyordu.

Sabahlara kadar süren mesailer, bayramda seyranda durmaksızın devam eden çalışmalar ve hak edilen izinlerin kullandırılmaması... "Canı çıkanın hakkı kalmasın" misali, gece saat 24.00’lere varan tempolu bir çalışma hayatı sürmüştür.

Ancak işin mali boyutu bir yana, bardağı taşıran asıl mesele insani muamele eksikliğidir. Davacı, işverenin ağır hakaretlerine ve toplum içinde rezil edilme çabalarına maruz kalmıştır. Sonunda haklı nedenle iş sözleşmesini feshetmiş; kıdem tazminatı, yıllık izin ücreti, fazla mesai, hafta tatili, genel tatil alacakları ve en önemlisi maruz kaldığı ağır hakaretler için manevi tazminat talebiyle dava açmıştır.

PATRON: "SEN ÜST DÜZEY YÖNETİCİSİN, FAZLA MESAİ ALAMAZSIN!"

Davalı İşveren suçlamaları kabul etmemiştir. Zaman aşımı def’inde bulunmuşlar ve davanın reddini istemişlerdir. İşverenin iddialarına göre:

• Davacı işçi 29 Haziran 2020 tarihinde kendisi istifa etmiştir.
• 2013-2020 yılları arasında üst düzey yönetici (operasyon yöneticisi) olarak çalışmıştır.
• Asgari ücretin çok üzerinde bir maaş aldığı için fazla mesai talep edemez. Kendi çalışma saatlerini kendisi belirlemektedir.
• İşçi daha önce başka davalarda tanıklık yaparken haftalık 45 saati aşan çalışma olmadığını beyan etmiştir.
• Hatta şirket, 2011 yılında davacının ev alması için 40.000 TL yardımda bulunmuştur; bu tutarın borçtan mahsup edilmesi gerekir.

YEREL MAHKEME: "KİŞİLİK HAKLARI ZEDELENMİŞTİR"

İlk Derece Mahkemesi dosyayı, tanık beyanlarını ve delilleri titizlikle incelemiştir:

• Organik Bağ ve Birlikte İstihdam: Davacının hizmet ettiği şirketlerin aynı gruba bağlı olduğu ve aralarında organik bağ bulunduğu, bu nedenle işçilik alacaklarından müştereken sorumlu oldukları tespit edilmiştir.
• Ücret Tespiti: Davacının daha önceki bir mahkemede tam ücretin bankadan yatırıldığını kabul etmesi sebebiyle, bordrodaki brüt 22.100 TL esas alınmıştır.
• Çalışma Saatleri: Davacının kendi mesaisini kendisi belirlemediği, patronların sürekli denetiminde olduğu ve e-Posta'larla giriş-çıkışların kontrol edildiği anlaşılmıştır. Haftada 33 saat fazla çalışma yapıldığı kabul edilmiştir.
• Ağır Hakaret ve Tazminat: 30 Mayıs 2020 tarihinde işveren yetkilisi İ.G’nin diğer çalışanların gözü önünde davacının cep telefonunu alıp yere fırlatarak kırdığı; 29 Haziran 2020 tarihinde ise yine herkesin içinde davacıya bağırdığı, azarladığı ve galiz (ağır) küfürler ettiği sabitleşmiştir. Mahkeme, "Ağaç ipinden, insan ikrarından tutulur" diyerek, bu eylemlerin davacının şeref ve haysiyetini zedelediğine hükmetmiş ve 5.000 TL manevi tazminat ile işçilik alacaklarının ödenmesine karar vermiştir.

İSTİNAF: “ÜST DÜZEY YÖNETİCİ OLSA DA DENETİM PATRONDA”

Taraf vekilleri kararı istinaf etmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi, İlk Derece Mahkemesi'nin haklı fesih ve manevi tazminat yönündeki ana tespitlerini yerinde bulmuştur. İşçinin üst düzey yönetici olsa dahi çalışma saatlerinin patronlarca denetlendiği doğrulanmıştır.

Ancak İstinaf Mahkemesi mali hesaplamalarda düzeltme yapmıştır:

• 2011 yılında verilen 40.000 TL "ev parası" ödemesinin yasal faiziyle birlikte işçi alacağından mahsup edilmesi gerektiği belirtilmiştir.
• Pandemi döneminde "diğer" adı altında ödenen 19.250 TL'nin avans olduğunun işverence ispatlanamadığı, bu sebeple mahsup edilmesinin hatalı olduğu vurgulanmıştır.
• 5.000 TL manevi tazminat miktarı tarafların sosyo-ekonomik durumuna uygun bulunarak kararda revizyona gidilmiştir.

YARGITAY: "SEMBOLİK RAKAMLAR AĞIR KÜFRE AZDIR!"

Karar temyiz edilerek Yargıtay’ın önüne geldiğinde, Yargıtay 9. Hukuk Dairesi tarihi iki ana tespitte bulunarak kararı BOZMUŞTUR:

Operasyon Yöneticiliği ve Fazla Mesai Tespiti

Yargıtay, davacının 3 ayrı AVM'deki güvenlik, temizlik ve bakım işlerini organize ettiğini, gün içinde sürekli gezdiğini dikkate almıştır. Farklı mekânlardaki tanıkların davacının tüm gününe tanıklık edemeyeceğini belirtmiştir. Davacının operasyon yöneticisi olduğu kesin tarihin tespiti için tanıkların yeniden dinlenmesi ve bu tarihten itibaren fazla mesaisini ispatlayamadığının kabul edilmesi gerektiğini vurgulamıştır.

Manevi Tazminatın Yersizliği ve Eylemin Ağır Sıkleti

• Yargıtay kararın en can alıcı noktasını şöyle ifade etmiştir:
• İşveren yetkilisince gerçekleştirilen; toplum nezdinde kişinin şahsiyet ve saygınlığını zedeleyen ağır küfürler ve telefonun fırlatılarak kırılması eylemlerinin ağırlığı karşısında, hükmedilen 5.000 TL manevi tazminat son derece YETERSİZDİR. Burada eski bir söz yerindedir: “Söz kılıçtan keskindir.” Kılıç yarası geçer, dil yarası geçmez. Hele bu dil, herkesin içinde galiz küfürle konuşmuşsa, yara daha derin olur.
• Yargıtay, "Eğri cetvelden doğru çizgi çıkmaz" anlayışıyla, tazminat miktarının eylemin vahameti ve ağır sonuçları dikkate alınarak yükseltilmesi gerektiğine karar vermiş ve dosyayı bozarak İstinaf Mahkemesi’ne geri göndermiştir.

ÇALIŞANLAR VE İŞ DÜNYASI İÇİN KARARIN ÖNEMİ

“Kırılan bir telefon yenilenebilir, ancak kırılan bir haysiyet sembolik rakamlarla tamir edilemez.” Bu emsal karar, iş hukuku uygulamasında 3 önemli mesaj vermektedir:

• İş Yerinde Sözlü ve Fiilî Şiddet Karşılıksız Kalmaz: Yargıtay, patronların veya işveren temsilcilerinin çalışanlara "galiz küfür" etmesini ve eşyalarını fırlatmasını ağır bir kişilik hakkı ihlali olarak nitelendirmiştir. Hükmedilecek manevi tazminat sembolik veya komik rakamlardan ibaret olamaz; eylemin ağırlığıyla orantılı ve caydırıcı olmak zorundadır.
• Ünvan Değil, Fiilî Çalışma Esastır: "Sen müdürsün, yöneticisin fazla mesai alamazsın" ezberi yıkılmıştır. Eğer üst düzey yönetici dahi olsanız, çalışma saatleriniz patronlarca denetleniyor ve e-Posta'larla takip ediliyorsa mesai hakkınız doğar.
• Saygınlık Her Şeyden Üstündür: Yargı, emeğin hakkını arayan çalışanın sadece kıdem tazminatı, yıllık izin mesai ücretleri… gibi maddi alacaklarını değil, toplum nezdindeki itibarını ve psikolojik bütünlüğünü de güvence altına almıştır.

İsa Karakaş'ın önceki yazıları...