AK Parti 25 yaşında: 4 başbakan, 2 cumhurbaşkanı, çeyrek asırlık siyasi tarih!

14 Ağustos 2001'de "Artık hiçbir şey eskisi gibi olmayacak" sözleriyle siyaset sahnesine çıkan AK Parti bugün 25 yaşında. Kuruluşundan yalnızca 15 ay sonra tek başına iktidara gelen parti; seçimlerden referandumlara, e-muhtıradan kapatma davasına, 15 Temmuz darbe girişiminden Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'ne kadar Türkiye'nin yakın siyasi tarihindeki çok sayıda kritik dönemin merkezinde yer aldı. 25 yıllık süreçte 4 başbakan ve 2 cumhurbaşkanı çıkaran AK Parti, girdiği tüm genel seçimleri birinci tamamladı. İşte 2001'den 2026'ya AK Parti'nin çeyrek asırlık yolculuğu...

Kaydet

Türkiye'nin yakın siyasi tarihinin en uzun soluklu siyasi hareketlerinden biri haline gelen Adalet ve Kalkınma Partisi (AK Parti), kuruluşunun 25'inci yılını kutluyor.

Recep Tayyip Erdoğan liderliğindeki "Erdemliler Hareketi" tarafından kurulan AK Parti, 14 Ağustos 2001'de Türkiye'nin 39'uncu siyasi partisi olarak siyaset sahnesine çıktı. Erdoğan, kuruluş ilanında söylediği "Bugün Türk siyaset tarihine, hizmete sevdalı insanların kurduğu AK Parti'nin doğum günü olarak geçecek ve bugünden sonra Türkiye'mizde artık hiçbir şey eskisi gibi olmayacak" sözleriyle partinin siyasi iddiasını ortaya koydu.

Türk siyasi tarihindeki çeyrek asırlık öykü: AK Parti 25 yaşında

Aradan geçen çeyrek asırda AK Parti, seçim başarılarının yanı sıra Türkiye’nin yönetim sistemi, dış politika, savunma sanayii, ulaştırma ve enerji yatırımları başta olmak üzere birçok alanda yaşanan değişim ve dönüşümde önemli rol oynadı.

Parti, 25 yıllık siyasi hayatının yaklaşık 24 yılını iktidarda geçirdi.

AK Parti, 2001 yılında "Aydınlığa açık karanlığa kapalı" sloganını kullanmıştı.

2001: EKONOMİK VE SİYASİ KRİZİN ORTASINDA KURULDU

AK Parti'nin kuruluşuna giden yol, Refah Partisi ve ardından Fazilet Partisi içerisinde ortaya çıkan "yenilikçi-gelenekçi" ayrışmasına dayanıyordu.

İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı döneminde Siirt'te okuduğu şiir nedeniyle hapis cezası alan ve siyasi yasaklı hale gelen Recep Tayyip Erdoğan'ın çevresinde şekillenen yenilikçi hareket, Fazilet Partisi içerisindeki genel başkanlık yarışında Abdullah Gül'ü aday gösterdi.

Gül, Recai Kutan karşısında 633'e karşı 521 oyla seçimi kaybetti. Fazilet Partisi'nin daha sonra Anayasa Mahkemesi tarafından kapatılması ise yeni bir siyasi oluşumun önünü açtı.

Türkiye aynı dönemde ağır bir ekonomik ve siyasi krizden geçiyordu. Geleneksel merkez partiler hızla seçmen kaybederken, farklı siyasi geleneklerden isimlerin de katılımıyla Erdoğan liderliğindeki yeni oluşum genişledi.

1 Ağustos 2001'de Afyon'da gerçekleştirilen toplantının ardından çalışmalar hızlandı ve farklı toplumsal ve siyasi kesimlerden isimlerin bulunduğu 121 kişilik Kurucular Kurulu, 14 Ağustos 2001'de AK Parti'nin kuruluşunu ilan etti.

16 Ağustos'ta gerçekleştirilen Kurucular Kurulu toplantısında Recep Tayyip Erdoğan oy birliğiyle genel başkan seçildi.

SADECE 15 AY SONRA TEK BAŞINA İKTİDAR

Yeni partinin ilk büyük sınavı 3 Kasım 2002 Genel Seçimleri oldu.

AK Parti, siyasi yasağı nedeniyle Recep Tayyip Erdoğan'ın milletvekili adayı olamadığı seçimlere "Tek başına, iş başına" sloganıyla girdi.

Sandıklar açıldığında henüz 15 aylık olan parti yüzde 34,28 oy alarak seçimin açık ara birinci partisi oldu ve tek başına iktidara geldi. Abdullah Gül başkanlığında 58. Cumhuriyet Hükümeti kuruldu.

Bu sonuç aynı zamanda Türkiye'de uzun süren koalisyonlar döneminin de sona erdiği yeni bir siyasi dönemin başlangıcı oldu.

ERDOĞAN'A SİYASET YOLU AÇILDI

Türk Ceza Kanunu'nda yapılan değişikliğin ardından Erdoğan'ın siyasi yasağı kalktı.

9 Mart 2003'te Siirt'te yenilenen milletvekili seçiminde Erdoğan milletvekili seçilerek TBMM'ye girdi.

Abdullah Gül başkanlığındaki 58. Hükümetin istifasının ardından Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer, hükümeti kurma görevini Erdoğan'a verdi.

15 Mart 2003'te 59. Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti kuruldu ve Recep Tayyip Erdoğan Başbakan oldu.

Böylece Erdoğan'ın 2014'e kadar sürecek başbakanlık dönemi başladı.

2004'TE İLK YEREL SEÇİM SINAVI

İktidara geldikten sonraki ilk yerel seçim sınavını 2004'te veren AK Parti, yüzde 41,7 oy aldı.

Parti, 12'si büyükşehir olmak üzere toplam 1750 belediyenin yönetimini kazandı.

2007 Genel Seçimleri ise AK Parti'nin oylarını daha da yükselttiği seçim oldu. Parti yüzde 46,58 oyla yeniden tek başına iktidara geldi.

4 başbakan, 2 cumhurbaşkanı, çeyrek asırlık siyasi tarih! AK Parti 25 yaşında

27 NİSAN E-MUHTIRASI: SİYASETTE KRİTİK EŞİK

AK Parti'nin ilk iktidar yıllarındaki en önemli siyasi kırılmalardan biri 2007 Cumhurbaşkanlığı seçimi sırasında yaşandı.

Abdullah Gül'ün cumhurbaşkanı adaylığı etrafında başlayan tartışmalar, Genelkurmay Başkanlığının 27 Nisan gecesi internet sitesinde yayımladığı açıklamayla yeni bir boyut kazandı.

Hükümet, açıklamaya karşı çıkarak Genelkurmay Başkanlığının Başbakanlığa bağlı olduğunu vurguladı.

AK Parti Sözcüsü Ömer Çelik, yıllar sonra bu hadiseyi değerlendirirken hükümetin muhtıra girişimine karşı duruşunu Cumhuriyet tarihinde bir ilk olarak nitelendirdi.

Yaşanan siyasi krizin ardından erken seçime gidildi. AK Parti, 22 Temmuz 2007 seçimlerinde oy oranını yüzde 46'nın üzerine çıkardı.

AK PARTİ'YE KAPATMA DAVASI

Partinin karşılaştığı en kritik hukuki süreçlerden biri ise 2008'de başladı.

Dönemin Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı Abdurrahman Yalçınkaya tarafından hazırlanan iddianamede AK Parti'nin kapatılması ve aralarında Cumhurbaşkanı Abdullah Gül ile Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'ın da bulunduğu 71 kişiye 5 yıl süreyle siyaset yasağı getirilmesi istendi.

İddianame 14 Mart 2008'de Anayasa Mahkemesine sunuldu ve 31 Mart'ta kabul edildi.

Dava 30 Temmuz 2008'de karara bağlandı.

Anayasa Mahkemesinin 11 üyesinden 6'sı partinin kapatılması yönünde, 5'i ise kapatılmaması yönünde oy kullandı. Ancak kapatma için gerekli nitelikli çoğunluk sağlanamadı ve AK Parti kapatılmadı.

2010 REFERANDUMUNDA YÜZDE 57,88 "EVET"

12 Eylül 2010'da Türkiye yeniden sandığa gitti.

1982 Anayasası'nın çeşitli maddelerinde değişiklik öngören anayasa paketi halkoyuna sunuldu.

Referandumdan yüzde 57,88 "evet" sonucu çıktı.

Bir yıl sonra gerçekleştirilen 2011 Genel Seçimleri ise AK Parti'nin genel seçimlerde ulaştığı en yüksek oy oranlarından birine sahne oldu.

Parti yüzde 49,83 oy aldı.

2013: GEZİ OLAYLARI VE YENİ BİR SİYASİ DÖNEM

AK Parti'nin iktidar dönemindeki en önemli toplumsal ve siyasi krizlerden biri 2013'te yaşandı.

İstanbul'daki Gezi Parkı'nda başlayan protestolar kısa sürede Türkiye'nin birçok şehrine yayıldı. İktidar ile muhalefet arasında Gezi olaylarının niteliğine ilişkin başlayan sert siyasi tartışmalar sonraki yıllarda da devam etti.

Aynı yılın sonunda Türkiye bu kez 17-25 Aralık soruşturmalarıyla karşı karşıya kaldı. AK Parti yönetimi bu süreci hükümete yönelik bir girişim olarak değerlendirdi. İktidar ile daha sonra FETÖ olarak tanımlanacak yapı arasındaki mücadele bu tarihten itibaren açık bir çatışmaya dönüştü.

2014: ERDOĞAN HALKIN SEÇTİĞİ İLK CUMHURBAŞKANI OLDU

2014, hem AK Parti hem de Recep Tayyip Erdoğan açısından yeni bir dönemin başlangıcıydı.

AK Parti, 30 Mart'taki yerel seçimlerde yüzde 45,54 oy aldı ve 18'i büyükşehir olmak üzere toplam 818 belediye başkanlığını kazandı.

Ardından Türkiye tarihinde ilk kez vatandaşlar cumhurbaşkanını doğrudan seçmek için sandık başına gitti.

10 Ağustos 2014'te gerçekleştirilen seçimde Recep Tayyip Erdoğan yüzde 51,79 oy alarak halk tarafından doğrudan seçilen ilk, Türkiye Cumhuriyeti'nin ise 12. Cumhurbaşkanı oldu.

Erdoğan'ın Cumhurbaşkanlığına seçilmesinin ardından AK Parti Genel Başkanlığına Ahmet Davutoğlu geldi.

2015'TE İKİ KEZ SANDIK KURULDU

7 Haziran 2015 seçimleri AK Parti açısından önemli bir kırılma noktasıydı.

Parti seçimi birinci tamamlamasına rağmen tek başına hükümet kuracak milletvekili sayısına ulaşamadı. Koalisyon görüşmelerinden sonuç çıkmayınca Türkiye aynı yıl ikinci kez sandığa gitti.

1 Kasım 2015 seçimlerinde AK Parti yeniden tek başına iktidar çoğunluğunu elde etti.

22 Mayıs 2016'daki 2. Olağanüstü Kongre'de ise Binali Yıldırım genel başkan seçildi ve ardından 65. Hükümeti kurarak Başbakan oldu.

15 TEMMUZ: TÜRKİYE'NİN EN UZUN GECELERİNDEN BİRİ

AK Parti'nin 25 yıllık siyasi tarihindeki en kritik kırılmalardan biri 15 Temmuz 2016 gecesi yaşandı.

FETÖ mensuplarının darbe girişimi sırasında Ankara ve İstanbul başta olmak üzere birçok stratejik nokta hedef alındı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın vatandaşları meydanlara ve havalimanlarına davet eden çağrısının ardından binlerce kişi sokağa çıktı. Darbe girişimi güvenlik güçlerinin operasyonları ve vatandaşların direnişiyle engellendi.

15 Temmuz sonrasında AK Parti ile MHP arasında gelişen siyasi dayanışma ise ilerleyen dönemde Cumhur İttifakı'nın temelini oluşturdu.

2017 REFERANDUMU: YÖNETİM SİSTEMİ DEĞİŞTİ

Türkiye 16 Nisan 2017'de bir kez daha anayasa değişikliği için sandığa gitti. Referandum yüzde 51,41 "evet", yüzde 48,59 "hayır" sonucuyla tamamlandı.

Değişiklikle parlamenter sistemden Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'ne geçilmesinin yolu açıldı. Aynı zamanda Anayasa'daki cumhurbaşkanı seçilen kişinin partisiyle ilişiğinin kesilmesine ilişkin hüküm kaldırıldı.

Erdoğan, Cumhurbaşkanı seçildikten 979 gün sonra AK Parti'ye yeniden üye oldu.

21 Mayıs 2017'de düzenlenen 3. Olağanüstü Büyük Kongre'de ise yeniden AK Parti Genel Başkanlığına seçildi.

2018: CUMHUR İTTİFAKI VE YENİ SİSTEMİN İLK SEÇİMİ

24 Haziran 2018 seçimleri Türkiye açısından yeni yönetim sisteminin başlangıcı oldu.

AK Parti ile MHP, seçimlere Cumhur İttifakı çatısı altında girdi.

Seçmen ilk kez aynı gün hem cumhurbaşkanını hem milletvekillerini belirlemek için oy kullandı.

Recep Tayyip Erdoğan yüzde 52,59 oyla Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nin ilk Cumhurbaşkanı seçildi.

AK Parti ise milletvekili seçimlerinde yüzde 42,56 oy aldı ve seçimi birinci tamamladı.

9 Temmuz 2018'de Erdoğan'ın TBMM'de yemin etmesiyle Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi fiilen başladı ve son Başbakan Binali Yıldırım'ın görevi sona erdi.

2019 YEREL SEÇİMLERİ

31 Mart 2019 Mahalli İdareler Seçimleri'nde AK Parti ve MHP, Cumhur İttifakı'nı yerel seçimlere taşıdı.

İki parti 51 ilde iş birliği yaptı.

AK Parti seçimlerde yüzde 44,33 oyla birinci parti olurken İstanbul ve Ankara dahil bazı büyükşehir belediyelerinde yönetim muhalefete geçti.

PANDEMİ SİYASETİ DE ETKİLEDİ

2020'de bütün dünyayı etkisi altına alan Kovid-19 salgını, AK Parti'nin siyasi takvimini de değiştirdi.

Partinin 7. Olağan Büyük Kongre sürecine pandemi nedeniyle ara verildi.

Salgın şartlarının hafiflemesinin ardından kongre takvimi yeniden işletildi ve 24 Mart 2021'de 7. Olağan Büyük Kongre gerçekleştirildi.

Recep Tayyip Erdoğan, geçerli 1428 oyun tamamını alarak yeniden genel başkan seçildi.

25 YILDA TÜRKİYE'NİN VİTRİNİNE ÇIKAN PROJELER

AK Parti'nin çeyrek asırlık siyasi serüveni yalnızca seçimler ve siyasi krizlerden oluşmadı. Parti iktidarları döneminde ulaştırmadan savunma sanayiine, sağlıktan enerjiye, uzay çalışmalarından büyük altyapı yatırımlarına kadar çok sayıda proje hayata geçirildi.

SAVUNMA SANAYİİNDE YENİ DÖNEM

AK Parti döneminin en fazla öne çıkan alanlarından biri savunma sanayii oldu.

Bayraktar TB2, ANKA, AKINCI, KIZILELMA ve ANKA-3 gibi insansız hava araçları; HÜRKUŞ ve HÜRJET gibi hava platformları ile KAAN Milli Muharip Uçak projesi bu dönemin sembol projeleri arasına girdi.

ATAK helikopteri, ALTAY tankı, Kirpi, PARS, Ejder Yalçın ve Vuran gibi kara araçları ile KORKUT, SUNGUR, HİSAR ve SİPER gibi hava savunma sistemleri de savunma sanayii portföyüne eklendi.

MARMARAY'DAN İSTANBUL HAVALİMANI'NA

Ulaştırma yatırımları da 2002 sonrasındaki dönemin önemli başlıklarından biri oldu.

Ankara-Eskişehir, Ankara-Konya, Ankara-İstanbul, Konya-Karaman ve Ankara-Kırıkkale-Yozgat-Sivas yüksek hızlı tren hatları hizmete girdi.

Marmaray, Yavuz Sultan Selim Köprüsü, Avrasya Tüneli, Karadeniz Sahil Yolu ve İstanbul Havalimanı bu dönemde tamamlanan büyük ulaşım projeleri arasında yer aldı.

ENERJİDE DENİZLERE AÇILAN TÜRKİYE

Türkiye, petrol ve doğal gaz arama çalışmalarında kendi deniz filosunu oluşturmaya yöneldi.

Fatih, Yavuz, Kanuni ve Abdülhamid Han sondaj gemileri ile Barbaros Hayreddin Paşa ve Oruç Reis sismik araştırma gemileri filoya katıldı. Türkiye'nin ilk yüzer doğal gaz üretim platformu Osman Gazi de enerji filosunun parçalarından biri oldu.

Karadeniz'de gerçekleştirilen doğal gaz keşifleri ise enerjide dışa bağımlılığı azaltma politikasının en önemli başlıklarından biri olarak öne çıktı.

UZAYA ÇIKAN TÜRKİYE

Türkiye'nin uzay çalışmalarında da son çeyrek asırda önemli adımlar atıldı.

RASAT ve GÖKTÜRK uydularının ardından TÜRKSAT 5A ve 5B devreye alındı. Türkiye'nin ilk yerli haberleşme uydusu TÜRKSAT 6A uzaya gönderildi.

Türkiye ayrıca Alper Gezeravcı'nın Uluslararası Uzay İstasyonu'na gerçekleştirdiği görevle ilk insanlı uzay misyonunu gerçekleştirdi.

BAŞÖRTÜSÜ YASAĞI TARİHE KARIŞTI

AK Parti dönemindeki en önemli toplumsal ve siyasi dönüşüm başlıklarından biri de başörtüsü meselesi oldu.

Üniversitelerde ve kamu kurumlarında uygulanan başörtüsü kısıtlamaları yıllar içerisinde kaldırıldı.

Böylece Türkiye siyasetinde uzun yıllar gerilim ve tartışma konusu olan başörtüsü meselesinde önemli bir eşik aşılmış oldu.

TOGG'DAN ŞEHİR HASTANELERİNE

Son 25 yılın sembol projeleri arasına Türkiye'nin yerli otomobil girişimi Togg da eklendi.

Sağlık alanında şehir hastaneleri modeli yaygınlaştırılırken altyapı, ulaştırma, enerji ve teknoloji yatırımları iktidarın "eser ve hizmet siyaseti" olarak tanımladığı politikanın ana unsurlarını oluşturdu.

BAKMADAN GEÇME

KÜLTÜR - SANAT

2 milyon imzadan tarihi karara! İşte Türkiye Gazetesi'nin başlattığı 'Ayasofya' mücadelesi

25 yıllık döneme ilişkin derlemesinde de Togg, şehir hastaneleri, Ayasofya'nın yeniden cami olarak ibadete açılması ve Türkiye'nin ilk insanlı uzay misyonu dönemin önemli kırılma noktaları arasında gösteriliyor.

2023: ERDOĞAN YENİDEN CUMHURBAŞKANI

Türkiye, 14 Mayıs 2023'te Cumhurbaşkanı ve 28. Dönem Milletvekili Genel Seçimleri için sandığa gitti.

Cumhur İttifakı'nın adayı Recep Tayyip Erdoğan ilk turda yüzde 49,52 oy aldı. Cumhurbaşkanlığı seçimi ikinci tura kaldı.

AK Parti ise milletvekili seçiminde yüzde 35,62 oy alarak 268 milletvekili çıkardı.

28 Mayıs'ta gerçekleştirilen ikinci turda Erdoğan yüzde 52,18 oyla yeniden Cumhurbaşkanı seçildi.

AK Parti böylece kuruluşundan itibaren katıldığı bütün genel seçimleri birinci parti olarak tamamlama serisini sürdürdü.

2024 YEREL SEÇİMLERİ: AK PARTİ'DE DEĞİŞİM SÜRECİ

31 Mart 2024 Mahalli İdareler Seçimleri ise AK Parti açısından farklı bir tablo ortaya çıkardı.

Parti yüzde 35,49 oy aldı; 24 il ve 357 ilçe belediyesini kazandı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan seçim gecesi sonuçlara ilişkin yaptığı değerlendirmede, milletin sandıkta verdiği mesajların "akıl ve vicdan terazisinde" değerlendirileceğini ve gerekli adımların atılacağını söyledi.

Seçimlerin ardından teşkilatlarda kapsamlı bir değişim süreci başlatıldı.

2025'TE KADROLARIN YÜZDE 52'Sİ YENİLENDİ

AK Parti, 23 Şubat 2025'te 8. Olağan Büyük Kongresi'ni gerçekleştirdi.

Yeni Merkez Karar ve Yönetim Kurulu'nda 36 isim görevini korurken 39 yeni isim yönetime girdi. Böylece MKYK'nin yüzde 52'si yenilenmiş oldu.

Parti yapılanmasında Türk Devletleri ile İlişkiler, Sağlık Politikaları ile Kültür ve Sanat Politikaları olmak üzere üç yeni başkanlık oluşturuldu.

Kongrenin ardından teşkilatlardaki değişim devam etti ve 15 ilin başkanı değiştirildi.

25. YILIN EN ÖNEMLİ GÜNDEMİ: "TERÖRSÜZ TÜRKİYE"

AK Parti 25'inci yaşına girerken siyasetin en önemli başlıklarından biri "Terörsüz Türkiye" süreci oldu.

MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli'nin 22 Ekim 2024'te yaptığı çağrıyla başlayan ve Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın sahiplenmesiyle ilerleyen süreçte TBMM bünyesinde Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu oluşturuldu.

Komisyon 5 Ağustos 2025'te çalışmalarına başladı ve hazırlanan rapor 18 Şubat 2026'daki 21'inci toplantıda nitelikli çoğunlukla kabul edildi.

Süreç kapsamında hazırlanan Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi, 5 Ağustos 2026'da TBMM Başkanlığına sunuldu.

Teklif, 10 Ağustos'ta TBMM Genel Kurulunda 467 kabul, 87 ret ve 7 çekimser oyla kabul edilerek yasalaştı.

Böylece AK Parti, kuruluşunun 25'inci yıl dönümüne "Terörsüz Türkiye" hedefinin yasal aşamasında önemli bir eşiğin geride bırakıldığı siyasi atmosferde girdi.

25 YILDA SANDIKTA AK PARTİ

AK Parti'nin çeyrek asırlık siyasi tarihinin en dikkat çekici taraflarından biri seçim performansı oldu.

Seçim Türü	Yıl	Oy Oranı (%)
Genel Seçimler	2002	34,28
Yerel Seçimler	2004	41,72
Genel Seçimler	2007	46,58
Genel Seçimler	2011	49,83
Yerel Seçimler	2014	45,54
Milletvekili Seçimler	2018	42,56
Yerel Seçimler	2019	44,33
Milletvekili Seçimler	2023	35,62
Yerel Seçimler	2024	35,49

AK Parti, kuruluşundan bu yana katıldığı tüm genel seçimlerden birinci parti olarak çıktı ve Türkiye'de çok partili siyasi hayatın başladığı 1946'dan bu yana en uzun süre iktidarda kalan parti unvanını elde etti.