457 yıllık ezber bozuluyor! Dünya haritası değişecek, 164 ülke kabul etti

Dünya haritasında yıllardır gördüğümüz kıtaların büyüklükleri gerçeği tam olarak yansıtmıyor. Özellikle Afrika, kullanılan harita projeksiyonları nedeniyle gerçekte olduğundan çok daha küçük algılanabiliyor.

Afrika ülkelerinin uzun süredir gündeme getirdiği tartışma Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'na kadar taşındı. Ülkelerin ve kıtaların gerçek yüz ölçümlerini daha doğru yansıtan haritaların kullanımını teşvik eden "Correct the Map" girişimi geniş destek gördü.

164 ÜLKE "EVET" DEDİ

BM Genel Kurulu'nun resmi programında "Correct the Map: Rebalancing global cartographic representation and promoting equitable representation of the world's regions, particularly Africa" başlıklı tasarı 4 Eylül'deki oturumun gündemine alındı.

Oylama sonuçlarına göre karar 164 ülkenin desteğini aldı. Altı ülke çekimser kalırken ABD karşı oy kullandı.

Söz konusu karar, bugün kullanılan dünya haritalarının yasaklanması anlamına gelmiyor. 

Amaç, özellikle alan büyüklüklerini daha doğru gösteren projeksiyonların okullardan kamu kurumlarına ve dijital platformlara kadar daha yaygın kullanılmasını sağlamak.

AFRİKA HARİTADA NEDEN KÜÇÜK GÖRÜNÜYOR?

Tartışmanın merkezinde Flaman haritacı Gerardus Mercator'un 1569'da geliştirdiği Mercator projeksiyonu bulunuyor.

Denizcilik ve yön bulmayı kolaylaştırmak amacıyla geliştirilen sistemde, Dünya'nın küresel yüzeyinin düzleme aktarılması kara parçalarının boyutlarında ciddi görsel bozulmalara yol açıyor. Ekvatora yakın bölgeler daha küçük görünürken kutuplara yaklaşıldıkça yüzeyler olduğundan büyük görünüyor.
 

En çarpıcı örneklerden biri Afrika ile Grönland arasındaki fark.

Mercator haritasına bakıldığında Grönland, Afrika'ya yakın büyüklükte görülebiliyor. Gerçekte ise Afrika'nın yüz ölçümü Grönland'ın yaklaşık 14 katı.

DÜNYA AYNI KALACAK, BAKTIĞIMIZ HARİTA DEĞİŞEBİLİR

Girişimin destekçileri, 2018'de geliştirilen Equal Earth projeksiyonunun yaygınlaştırılmasını istiyor. Equal Earth, kıtaların alanlarını birbirlerine göre daha doğru oranlarda göstermeyi amaçlıyor.

Ancak hiçbir düz dünya haritası, küresel yüzeyin alan, şekil, mesafe ve yön özelliklerinin tamamını aynı anda kusursuz biçimde koruyamıyor. BM'nin kendi haritacılık birimi de Sekretaryanın tek bir zorunlu projeksiyon kullanmadığını; dünya haritalarında Robinson, Winkel III ve Eckert IV gibi farklı projeksiyonlardan yararlandığını açıklıyor.

TOGO GİRİŞİMİN ÖNCÜLERİNDEN

Afrika'dan yükselen değişiklik çağrısının öncülerinden biri Togo oldu. Dışişleri Bakanı Dussey, tartışmanın siyasi değil bilimsel verilere dayandığını savundu.

Dussey, kıtaların gerçek büyüklüklerinin doğru gösterilmesi gerektiğini söylerken girişimin Afrika'nın dünya haritalarındaki görünümüne ilişkin yıllardır süren tartışmayı değiştirmesini istediklerini anlattı.

Togo'nun ayrıca UNESCO, Afrika Birliği ve teknoloji şirketlerinin katılımıyla Lomé'de uluslararası bir konferans düzenlemeyi planladığı kaydetti.

SINIRLAR DEĞİŞMİYOR

Kararla ülkelerin sınırları veya gerçek yüz ölçümleri değişmeyecek. Değişmesi istenen, küresel yüzeyin iki boyutlu haritalarda nasıl gösterildiği.

Dolayısıyla tartışmanın özünde yeni bir dünya haritası çizmekten çok, Afrika ve diğer bölgelerin gerçek alan büyüklüklerini daha doğru yansıtan projeksiyonların yaygınlaştırılması bulunuyor.

BM'nin mevcut sisteminde de tek tip dünya projeksiyonu bulunmuyor. Kurumun resmi açıklamasına göre farklı amaçlarla çeşitli projeksiyonlar kullanılıyor.