Linke Tıkla, Türkiye Gazetesi'ni Google Favorilerine Ekle!
Uykusuzluk, stres, baş ağrısı… Çözüm burnumuzun ucunda mı?
Koku beş duyumuz arasında beyindeki duygu ve hafıza merkezlerine doğrudan erişimi olan tek duyumuz. Peki, bilimsel literatür bu “kokulu şifacılar” hakkında ne söylüyor? İşte kokuların vücudumuzdaki şaşırtıcı tıbbi etkileri...
Koku görme, işitme ve dokunmadan farklı olarak duygu ve hafıza merkezlerine doğrudan erişimi olan tek duyumuz. Burundaki alıcılara ulaşan uçucu moleküller, sinirsel sinyale dönüştürülür ve bu sinyaller beynin koku sistemine taşınır. Koku sistemi de hafıza ve duygularla ilişkili beyin ağlarıyla bağlantı kurar.
KOKULAR İYİLEŞTİREBİLİR Mİ?
Geleneksel tıpta lavanta, nane, gül, biberiye ve çeşitli aromatik bitkilerin yüzyıllardır farklı maksatlarla kullanıldığına işaret eden parfümör Nurcan Erçakır, modern tıbbın yaklaşımının daha temkinli olduğunu söyledi. Nörobilim ve psikofarmakoloji alanında yapılan araştırmaların özellikle lavanta kokusunun merkezi sinir sistemi üzerinde yatıştırıcı bir etkisi olduğunu doğruladığını vurgulayan Erçakır, “Literatürdeki klinik çalışmalarda, lavanta özlerinin solunmasının beyindeki GABA reseptörlerini etkileyerek kan basıncını ve kalp atış hızını düşürdüğü gösterilmiştir. Ameliyat öncesi anksiyete yaşayan hastalarda yapılan deneylerde, ortama salınan lavanta kokusunun hastaların kaygı düzeyini belirgin şekilde azalttığı tespit edilmiştir. Ancak lavantayı direkt olarak anksiyetenin tedavisi olarak görmek doğru değil. Bazı kişilerde rahatlamaya ve kaygı belirtilerinin azalmasına yardımcı olabilecek tamamlayıcı bir yöntem olarak değerlendirmek daha güvenilir” değerlendirmesini yaptı.
ZİHİN DOPİNGİ BİBERİYE
Üzerinde çalışmalar yapılan bir başka kokunun ise biberiye kokusu olduğunu aktaran Erçakır, “Bu kokunun zihinsel performansı artırdığını ortaya koyan çalışmalar var. Solunması, kişilerin hafıza testlerinde ve dikkat gerektiren görevlerde daha hızlı ve doğru performans göstermesini sağlıyor. Bu kokular ofisler ve ders çalışan öğrenciler için çok önemli” dedi.
Uykusuzluk, stres, baş ağrısı… Çözüm burnumuzun ucunda mı?
UYKU İÇİN DOĞAL REÇETE
Journal of Alternative and Complementary Medicine dergisinde yer alan bir makaleye göre, papatya ve lavanta gibi kokuların geceleri yatak odasında bulundurulması, derin uyku (yavaş dalga uykusu) evresini uzatıyor. Kokuların uykuda solunması, gece boyunca salgılanan stres hormonu kortizolu düşürerek hem rahat uyumayı hem de sabahları daha dinç uyanmayı sağlıyor.
BAŞ AĞRISINDA NANE YAĞI
Tıbbi nane yağındaki yüksek mentol oranı, şakaklara veya enseye seyreltilerek uygulandığında veya solunduğunda yüzeysel damarları genişleterek kan akışını düzenliyor ve kas gerginliğini azaltıyor. Yapılan bazı klinik çalışmalar, nane yağının şakaklara uygulanmasının hafif/orta şiddetli gerilim tipi baş ağrılarında etkili olabildiğini göstermektedir.
BULANTIYA NANE VE LİMON
Özellikle hamilelikteki sabah bulantıları veya kemoterapi gören hastaların yaşadığı mide bulantılarında, nane ve limon uçucu yağlarının solunması beynindeki bulantı merkezini bastırarak destek ve kokularla bir rahatlama sağlıyor.
STRESE BERGAMOT
Akgünlük ve Bergamot da özellikle şifa kaynağı bitkiler. Akgünlük reçinesinin kokusu derin nefes almayı teşvik ediyor ve diyaframı rahatlatıyor. Bergamot ise narenciye kokuları arasında stres hormonu kortizolu düşürdüğü klinik olarak kanıtlanmış nadir kokulardandır.
Yerli üretimin Batılı kokularla yarıştığına dikkat çeken Abdullah Karataş, Türkiye’nin koku da ihraç ettiğini söyledi.
FONKSİYONEL KOKULAR İNSAN DAVRANIŞINI ETKİLİYOR
Kokunun tarih boyunca kişisel bakımın ötesinde statüyü, aidiyeti, misafi rperverliği ve kişisel ifadeyi temsil eden güçlü bir sembol olarak kullanıldığını belirten Auran Kozmetik Kurucusu ve Genel Müdürü Abdullah Karataş, bilim ve teknolojinin de desteği ile kokunun yalnızca güzel kokmak işlevinden çıktığını söyledi. Karataş, “Son yıllarda bilimsel araştırmalar fonksiyonel koku kavramını da ortaya çıkardı. İnsan beyninde pozitif duyguları, odaklanmayı veya rahatlamayı tetiklediği bilimsel testlerle kanıtlanmış bileşenlerden oluşan özel kokular olan fonksiyonel kokular, market rafl arındaki yerlerini almaya başladı. Uykuya dalmayı kolaylaştıran, dikkati artıran kokular bu sınıfa giriyor” dedi. Auran Kozmetik’in “Kokudan Daha Fazlası” yaklaşımından yola çıkılarak Kapadokya Güray Müze’de düzenlenen basın buluşmasında, gazeteciler bir yandan kokunun geçmişten günümüze uzanan yolculuğunu keşfetti, ardından gerçekleşen atölyede kendi parfümlerini tasarladı.
KOKU KAYBI YAŞLILIK BELİRTİSİ
Geleneksel tıbbın yüzyıllardır kullandığı “güzel kokunun rahatlatıcı etkisi” fikri, bugün bilim insanlarının laboratuvarlarında yeniden araştırılıyor. Elde edilen bilgiler “Koku yalnızca bir duyu değil, sağlığın göstergesi olabilir mi?” sorusuna da cevap arıyor. Bu konudaki ilginç çalışmalardan biri yaşlılık üzerine. Bu çalışmada vücuttaki biyolojik yaşlanmanın göstergelerinden biri olarak kabul edilen telomer adı verilen DNA bölgeleri incelenmiş. Koku alma duyuları zayıf olan kişilerde daha iyi koku olan kişilere oranla telomerlerin iki kat daha kısa olduğu gösterilmiş. Bilişsel konularda yapılan çalışmalar da, koku kaybının Parkinson ve Alzaymır gibi hastalıkların ön belirtisi olabileceği ve erken teşhiste kullanılabileceğini gösteriyor.
Lavanta yağının faydaları... Lavanta yağı nerelerde kullanılır?
ALIŞVERİŞİ ARTIRAN KOKULAR
Kokunun davranışları belirlemede de etkisi olduğunu biliyoruz. Bunu değerlendiren büyük markalar mağazalarında kullandıkları kokularla fark etmeden duygularımızı ve alışveriş isteğimizi etkileyebiliyor. Hoş ve markayla özdeşleşen kokular, mağazada daha uzun kalmamıza, ürünleri daha olumlu değerlendirmemize ve daha fazla harcama yapmamıza yol açabiliyor. Ayrıca insanlarda henüz kanıtlanmamış olsa da, kokuların romantik çekimde de etkili olduğu araştırılıyor.
