Üreticilerini kurtaran otomobiller: Dev markaların geleceğini bu modeller değiştirdi

İHSAN GÜNAY ÇAĞRICI

Otomotiv dünyasında bazı otomobiller, markaları için sadece başarılı modeller olmadı; adeta hayat öpücüğü oldu. Porsche’den Volkswagen’e, BMW’den Honda’ya kadar birçok dev, geleceğini değiştiren modeller sayesinde krizleri aştı, itibarını yeniden kazandı ve yeni bir dönemin kapısını araladı.

İşte üreticilerini adeta uçurumun kenarından alan otomobiller…

PORSCHE BOXSTER: PORSCHE’Yİ UÇURUMUN KENARINDAN ALAN OTOMOBİL

Porsche, 1990’ların başında tarihinin en ağır mali krizlerinden birini yaşıyordu. Şirket 1991 yılında yalnızca 23 bin civarında otomobil satarken 1992 sonunda zararı 240 milyon Alman markına ulaşmıştı. Yaşlanan ürün gamı ve yüksek üretim maliyetleri, bağımsız üreticinin geleceğini tehdit ediyordu.

1993 Detroit Otomobil Fuarı’nda sergilenen Boxster konsepti, markanın ihtiyaç duyduğu yeni başlangıcın habercisi oldu. Seri üretim modeli 1996 yılında satışa çıktığında daha ulaşılabilir fiyatı, ortadan motorlu yapısı ve güçlü Porsche karakteriyle kısa sürede talep gördü.

Boxster’ın başarısı yalnızca satışlardan ibaret değildi. Model, yeni nesil 911 ile çok sayıda ortak parça kullanıyor ve Porsche’nin üretim maliyetlerini düşürmesine yardımcı oluyordu. Şirket 1996’da yaklaşık 32 bin otomobil satarken bu toplamın önemli bölümünü Boxster oluşturdu.

Porsche’nin uzun vadeli mali güvencesini ise ilerleyen yıllarda Cayenne sağladı.

BMW 700: DAİMLER-BENZ’E SATILMAK ÜZERE OLAN BMW’YE NEFES ALDIRDI

BMW, 1950’lerin sonunda otomobil ve motosiklet satışlarındaki düşüş nedeniyle mali çöküşün eşiğine gelmişti. Lüks otomobilleri pahalı, Isetta gibi küçük modelleri ise şirketi tek başına taşıyabilecek kadar karlı değildi. 1959 yılında BMW’nin Daimler-Benz tarafından devralınması ciddi biçimde gündeme geldi.

Şirketin bağımsız kalmasını hissedarların itirazı ve Herbert Quandt’ın yatırımı sağladı. Fakat BMW’nin yeniden gelir elde edebilmesi için başarılı bir otomobile ihtiyacı vardı. Aynı yıl tanıtılan BMW 700 bu boşluğu doldurdu.

Küçük ve geleneksel görünümlü otomobil; önce coupe, ardından sedan ve cabriolet gövde seçenekleriyle sunuldu. Arkaya yerleştirilen motosiklet kökenli motoruna rağmen dönemin müşterilerinin istediği kullanışlı ve ekonomik otomobil tarifine uyuyordu.

1965 yılına kadar 190 bine yakın BMW 700 satıldı.

LAND ROVER DISCOVERY: İKİ ESKİ MODEL ARASINDAN YENİ BİR PAZAR ÇIKARDI

Land Rover’ın 1980’lerin sonundaki ürün gamı iki temel otomobilden oluşuyordu. Bir tarafta kökleri 1948’e uzanan, daha sonra Defender adını alacak iş odaklı arazi aracı; diğer tarafta ise pahalı ve lüks Range Rover bulunuyordu.

Japon üreticilerin daha konforlu ve aile kullanımına uygun arazi araçlarıyla güçlenmesi, Land Rover için ciddi bir risk oluşturuyordu. Marka hem Defender’dan daha kullanışlı hem de Range Rover’dan daha ulaşılabilir üçüncü bir modele ihtiyaç duyuyordu.

1989 yılında çıkan Discovery, Range Rover’ın altyapısından yararlanmasına rağmen tamamen farklı bir müşteri kitlesine yöneldi. Arazi kabiliyetini geniş kabin, aile kullanımına uygun tasarım ve daha erişilebilir fiyatla birleştirdi. Kısa sürede Land Rover’ın yüksek adetli modellerinden biri haline geldi ve bugün SUV olarak tanımlanan otomobillerin ilk güçlü örnekleri arasında yer aldı.

Discovery’nin Land Rover’ı doğrudan iflastan kurtardığı söylenemez, ancak modelin ürün gamını genişlettiği, markayı daha büyük bir müşteri kitlesine ulaştırdığı ve önemli bir ticari başarı sağladığı tartışmasız.

 SKODA OCTAVIA: VOLKSWAGEN DÖNEMİNİN GERÇEK BAŞLANGICI

Demir Perde’nin yıkılmasının ardından Skoda’nın modern otomobil pazarında tek başına rekabet edebilmesi oldukça zordu. Eskiyen üretim altyapısı ve sınırlı model gamı nedeniyle şirketin güçlü bir teknoloji ve yatırım ortağına ihtiyacı vardı.

Skoda’nın hayatta kalmasını sağlayan asıl gelişme, Volkswagen Grubu’nun 1991 yılında şirkete ortak olmasıydı. İlk ortak ürünlerden Felicia başarılı olsa da büyük ölçüde eski Favorit’in geliştirilmiş bir versiyonuydu.

1996 yılında tanıtılan Octavia ise Skoda’nın dönüşümünü görünür hale getirdi. Volkswagen Grubu altyapısını kullanan model; geniş iç hacmi, büyük bagajı, dayanıklı yapısı ve makul fiyatıyla birçok pazarda güçlü talep gördü. Skoda’nın “düşük fiyatlı Doğu Avrupa markası” algısından çıkıp uluslararası bir üreticiye dönüşmesinin sembolü oldu.

Bu nedenle Skoda’yı doğrudan kurtaran otomobil Octavia’dan ziyade Volkswagen yatırımıydı. Octavia’nın asıl başarısı, bu ortaklığın doğru ürünle ticari sonuca dönüşmesini sağlamasıydı. Model zamanla Skoda’nın en çok satan ve marka kimliğini en güçlü biçimde temsil eden otomobili haline geldi.

VOLKSWAGEN GOLF: GELECEĞİ KURDU

Volkswagen, 1970’lerin başında uzun yıllar başarısını taşıyan Beetle’a fazlasıyla bağımlı hale gelmişti. Arkadan motorlu ve hava soğutmalı Beetle hala satılıyor olsa da teknik yapısı giderek eskiyor, şirketin hazırladığı çeşitli halef projeleri istenen sonucu vermiyordu.

Volkswagen’ın dönüşümü yalnızca Golf ile başlamadı. Passat ve Scirocco gibi önden çekişli, su soğutmalı yeni modeller de markanın modernleşmesinde önemli rol oynadı. Ancak bu stratejiyi kalıcı başarıya ulaştıran otomobil 1974 yılında üretime giren Golf oldu.

Giorgetto Giugiaro tarafından tasarlanan Golf; önden çekişli yapısı, su soğutmalı motoru, köşeli hatchback gövdesi ve kullanışlı kabiniyle Beetle’dan tamamen farklıydı. Volkswagen için riskli olan bu değişim kısa sürede karşılığını verdi.

İlk nesil Golf yaklaşık 6,9 milyon adet üretildi. İlerleyen nesillerle birlikte model yalnızca Beetle’ın yerini almakla kalmadı, kompakt hatchback sınıfının ölçütlerinden biri oldu. Golf ailesinin toplam satışları daha sonra 35 milyon adedi aşarak onu Volkswagen tarihinin en çok satan modeli haline getirdi.

PEUGEOT 205: PSA GRUBU’NUN MALİ KRİZDEN ÇIKMASINI SAĞLADI

Peugeot, 1970’lerin sonunda gerçekleştirdiği satın almaların ardından ciddi bir mali yükün altına girmişti. Şirket önce mali sorunlar yaşayan Citroen’i, ardından Chrysler’ın Avrupa operasyonlarını bünyesine kattı. Chrysler Europe’un Talbot adıyla yeniden yapılandırılması beklenen başarıyı getirmedi ve PSA Grubu 1980’lerin başında ağır kayıplarla karşılaştı.

Peugeot’nun kendi modelleri de şirketi bu durumdan çıkaracak satış hacmine ulaşamıyordu. PSA’nın hem yüksek adetlerde satılabilecek hem de Peugeot markasına daha genç ve dinamik bir kimlik kazandıracak yeni bir otomobile ihtiyacı vardı.

1983 yılında tanıtılan Peugeot 205 bu görevi üstlendi. Kompakt boyutları, kullanışlı iç mekanı, geniş motor seçenekleri ve dönemi için modern tasarımı sayesinde Avrupa’nın en popüler küçük otomobillerinden biri haline geldi.

Modelin başarısı yalnızca standart versiyonlarla sınırlı kalmadı. Ekonomik dizel seçenekleri geniş bir müşteri kitlesine ulaşırken 205 GTI, Peugeot’ya sportif bir kimlik kazandırdı. 205 Turbo 16’nın Dünya Ralli Şampiyonası’ndaki başarıları ise modelin dünya çapında tanınmasını sağladı.

Peugeot 205, 1984, 1985 ve 1990 yıllarında Fransa’nın en çok satan otomobili oldu. Üretimin sona erdiği 1998 yılına kadar toplam 5 milyon 278 bin 50 adet üretildi.

HONDA CIVIC: HONDA’NIN OTOMOBİL ÜRETİMİNDEN ÇEKİLMESİNİ ÖNLEDİ

Honda, 1960’larda dünyanın en başarılı motosiklet üreticilerinden biri olmasına rağmen otomobil pazarındaki yerini henüz sağlamlaştıramamıştı. Markanın N360 ve N600 gibi küçük otomobilleri belirli pazarlarda ilgi görse de Honda 1300 için yapılan büyük yatırım beklenen satış başarısını getirmedi.

1970 yılında Honda’nın Suzuka fabrikasındaki otomobil üretim hattı kapasitesinin çok altında çalışıyordu. Şirketin otomobil bölümünde yalnızca birkaç yıldır faaliyet gösterdiği düşünüldüğünde, başarısız olacak yeni bir model Honda’nın dört tekerlekli araç pazarından tamamen çekilmesine yol açabilirdi.

Honda mühendisleri bu koşullarda daha büyük, pahalı ve karmaşık bir otomobil geliştirmek yerine insanların günlük yaşamda gerçekten ihtiyaç duyduğu araca odaklandı. Sonuç, 1972 yılında satışa çıkan ilk Honda Civic oldu.

Önden çekişli yapısı, ekonomik motoru ve kullanışlı hatchback gövdesi Civic’i hem Japonya’da hem de ihracat pazarlarında rekabetçi hale getirdi. Otomobilin asıl kırılma noktası ise CVCC motor seçeneği oldu.

1973 yılında Civic’te kullanılmaya başlanan CVCC motor, ABD’nin sıkı emisyon kurallarını pahalı ve karmaşık egzoz sistemlerine ihtiyaç duymadan karşılayabiliyordu. Civic CVCC, 1974 yılında ABD Çevre Koruma Ajansının yakıt ekonomisi testlerinde en yüksek dereceyi aldı.

Civic’in düşük yakıt tüketimi, aynı dönemde başlayan petrol kriziyle birleşince Honda’ya önemli bir avantaj sağladı. Büyük ve fazla yakıt tüketen Amerikan otomobillerine karşı Civic; küçük, ekonomik ve düşük emisyonlu bir seçenek olarak öne çıktı.

FERRARİ F355: MARKANIN İTİBARINI GERİ KAZANDIRDI

Ferrari’nin 1990’ların başındaki sorunu doğrudan iflas tehlikesi değildi. Fiat, Enzo Ferrari’nin ölümünün ardından şirketteki payını yüzde 90’a çıkarmış ve markanın mali devamlılığını güvence altına almıştı. Asıl problem, Ferrari’nin ürünlerinin eski etkisini kaybetmeye başlamasıydı.

348, sürüş özellikleri ve kalitesi konusunda eleştiriliyor; Mondial ve Testarossa gibi modeller ise artık yaşlarını belli ediyordu. Luca di Montezemolo yönetimindeki Ferrari’nin yeniden güçlü bir ürün ortaya koyması gerekiyordu.

1994 yılında tanıtılan F355, 348’in temelini kullanmasına rağmen motorundan aerodinamiğine, sürüş özelliklerinden üretim kalitesine kadar kapsamlı biçimde geliştirilmişti. Otomobil, Ferrari’den beklenen görünümü ve sürüş heyecanını daha kullanışlı bir yapıyla bir araya getirdi.

Yaklaşık 11 bin adet üretilen F355, o döneme kadar Ferrari’nin en yüksek üretim sayısına ulaşan modeli oldu. Şirketi mali çöküşten kurtarmadı ancak Ferrari’nin zedelenmeye başlayan ürün itibarını toparlayarak 360 Modena ve sonraki yüksek adetli modeller için sağlam bir temel oluşturdu.

ALFA ROMEO 156: KAYBOLAN MARKA KİMLİĞİNİ YENİDEN BULDU

Alfa Romeo, Fiat tarafından 1986 yılında satın alınmıştı. Dolayısıyla 1990’ların ortasında bağımsız bir üretici olarak kapanma tehlikesi yaşamıyordu. Ancak markanın satışları düşmüş, model gamı rakiplerinin gerisinde kalmış ve Alfa Romeo’nun geleneksel sportif karakteri belirsizleşmişti.

1997’de çıkan Alfa Romeo 156, tasarımıyla bu tabloyu değiştirdi. Walter de Silva yönetiminde şekillenen otomobil; gizlenmiş arka kapı kolları, coupe görünümündeki sedan gövdesi ve sürüş karakteriyle markaya yeniden güçlü bir kimlik kazandırdı.

Model ilk birkaç ay içerisinde 100 binden fazla sipariş aldı ve 1998 Avrupa’da Yılın Otomobili seçildi. Sedan ve Sportwagon versiyonlarıyla 1997-2005 arasında yaklaşık 680 bin adet satıldı.

156’nın etkisi markanın toplam sonuçlarına da yansıdı. Alfa Romeo’nun Avrupa satışları 1996’daki 117 bin 500 seviyesinden 2001’de 202 binin üzerine çıktı.